Өсімдіктер физиология және биохимия зертханасы

Зертхана меңгерушісі: Бақдәулет Наубайұлы Үсенбеков, биология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор.

2011 жылдан бастап өсімдіктер физиологиясы және биохимия зертханасының меңгерушісі қызметін атқарады. 1996 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің биология факультетін «Биология» мамандығы бойынша бітірді. 2004 жылы 03.00.12. — Өсімдіктер физиологиясы және биохимия мамандығы бойынша кандидаттық диссертация қорғады. 2018 жылы қауымдастырылған профессор ғылыми атағын алды.

Ол өсімдіктер физиологиясы және биохимиясы, биотехнология, in vitro жағдайында оқшауланған жасуша және ұлпа культураларын өсіру бойынша және күріш селекциясы бойынша маман. Ол 100-ден астам ғылыми басылымдардың авторы, Қазақстан Республикасының 7 инновациялық патентінің, сондай-ақ алғашқы отандық глютинозды «Казветта» күріш сортының және ұзын дәнді, амилоза мөлшері жоғары «Фатима» күріш сортының авторы

 

 

Байланыс ақпараты:Тимирязева 45, 050040 Алматы

Жұмыс телефоны /Fax: +7 (727) 394-75-62 / 394-75-61

Мобильный: +7 707 554 63 78

E—mail: bakdaulet7@yandex.ru

 

Зертхана құрамы

Нұржанова Асил Аруновна – бас ғылыми қызметкер, биология ғылымдарының докторы, профессор.

Мурсалиева Валентина Кадаматовна – жетекші ғылыми қызметкер, биология ғылымдарының кандидаты.

Амирова Айгүл Күзембаевна – жетекші ғылыми қызметкер, биология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор.

Мамирова Айгерим Аманжоловна – аға ғылыми қызметкер, PhD

Сартбаева Иннабат Әбибуллақызы – жетекші ғылыми қызметкер, PhD

Нұрмағанбетова Әсия Серікқызы – аға ғылыми қызметкер, магистр

Мұханов Тлек – ғылыми қызметкер, магистр

Жұмашева Жадыра Ерболатқызы – ғылыми қызметкер, магистр

Сәрсенбек Балауса Тұрсынбекқызы – кіші ғылыми қызметкер, магистр

Мынбаева Дана Омаровна – ғылыми қызметкер, магистр, PhD докторант

Курбангалиева Таира Артемовна – ғылыми қызметкер, магистр, PhD докторант

Алғазы Ақмарал – кіші ғылыми қызметкер, магистр

Нұрлыбай Балнұр Әзілханқызы – лаборант, бакалавр

Үсенбеков Нұрлан Нұрдәулетұлы – лаборант, бакалавр

Негізгі ғылыми бағыттары

• Биотикалық және абиотикалық факторлардың әсеріне өсімдіктердің физиологиялық және биохимиялық бейімделу механизмдерін зерттеу және осының негізінде қоршаған ортаның қолайсыз факторларына төзімділік технологияларын жасау.
• Miscanthus × giganteus көмегімен ауыр металдармен және хлорорганикалық пестицидтермен ластанған топырақтарды фиторемедиациялау және фитоменеджменттеу технологиясын жасау.
• Генетикалық, селекциялық және биотехнологиялық тәсілдерді пайдалана отырып, астық және техникалық дақылдардың жаңа мол өнімді сорттарын, линиялары мен гибридтерін алу.
• Өсімдік тіндерінің дақылында морфогенетикалық және метаболикалық процестерді зерттеу және осы негізде Қазақстан флорасының генетикалық ресурстарын сақтау, молайту және ұтымды пайдалану үшін әдістемелік тәсілдерді әзірлеу.
• Жаңа биологиялық белсенді заттар алу және арнайы мамандандырылған азық-түлік өнімдерін алу технологиясы.

Негізгі жетістіктер

• Қоршаған ортаның абиотикалық факторларының стресстік әсеріне өсімдіктердің бейімделуінің тұрақты теориясы ұсынылды;
• Өсімдіктердің ксенобиотиктердің өсімдіктерге әсеріне бейімделуінің физиологиялық және биохимиялық заңдылықтары анықталып, топырақты фиторемедиациялық мелиорациялау жолдары ұсынылды;
• Қоршаған ортаның қолайсыз факторларына өсімдіктердің алғашқы реакциясының мембраналық концепциясы ұсынылды;
• PGPR штамдарымен бактериизациялау кезінде Miscanthus x giganteus улы элементтерге биохимиялық және физиологиялық бейімделгіштігінің жоғарылауы анықталды;
• Фиторемедиация процесін мақсатты басқару үшін Miscanthus x giganteus биоэнергетикалық зауытының биомасса өнімділігін арттыру үшін PGPR негізіндегі екі биологиялық өнім жасалды;

Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етілген селекциялық жетістіктердің мемлекеттік тізіліміне енгізілген күріштің жаңа сорттары жасалды (Алтынай, Бақанасский, Мадина, Казветта, Фатима);

• Биотехнологиялық әдістер әзірленді;
• Түркістан сабын тамырының Allochrusa gуpsophiloides табиғи қорын сақтау және ұтымды пайдаланудың ғылыми-технологиялық негізі әзірленді;
• Өсімдіктерден биологиялық белсенді заттарды алу әдістері және жаңа мамандандырылған тамақ өнімдерін жасау технологиялары әзірленді.

Халықаралық жобалар (2016–2025 ж)

Project of NATO G 4687 (2016-2020): “New Phytotechnology for Cleaning Contaminated Military Sites

FAO Project GCP/SEC/011/GFF (2024–2025): Technical Assistance for Implementing Field-Scale Microbe-Assisted Phytoremediation of POP Pesticide- and Heavy Metal-Contaminated Soils. Project Manager: Assil Nurzhanova.

FAO Project GCP/SEC/011/GFF (2023–2024): Technical Assistance in Implementation of Laboratory Trials on Bioremediation and Phytoremediation of Soils Contaminated by POPs and Heavy Metals. Project Manager: Assil Nurzhanova.

Республикалық жобалар (2015–2025 ж)

AP26104353 «Маркер ілеспелі селекцияны (MAS) қолдана отырып, амилоза мөлшері жоғары күріш линиясын алу» (2025-2027 жж.).

БМҚ BR 28712539 «Негізгі ауыл шаруашылығы дақылдарының экономикалық құнды белгілері мен биологиялық сипаттамаларының қалыптасуының молекулалық-генетикалық заңдылықтары проект «Отандық күріштің өнімділігін арттыру және дән сапасын жақсартудың молекулалық-генетикалық негізін зерттеу» жобасы, № 0125РК00733 (2025-2027 жж.).

AP23487419 «PGPB биочардан иммобилизациялау мен метагеномика негізінде кешенді тәсіл қолданып ксенобиотиктермен ластанған топырақтың фитоменеджмент жолдарын құрастыру» (2024-2026 жж).

AP23488116 «Бактерицидтік және фунгицидтік әсері бар өсімдіктерді қорғайтын жаңа биологиялық өнімдерді жасау үшін Қазақстан флорасындағы құрамында сапонині бар өсімдіктерді (Caryophyllaceae) зерттеу» (2024-2026 ж.ж.).

АР19679273 “Энергетикалық «zero-waste» тәсілдің негізінде улы заттармен кешенді ластанған жерлерді фитотұрақтандыру технологиясын әзірлеу» (2023-2025 жж).

БМҚ BR 18574149 «Инновациялық биотехнологияға негізделген ауыл шаруашылығы дақылдарының жоғары өнімді сорттары мен линияларын жасау» (O.10700 проект- «Қазақстанның күріш өсіру аймақтары үшін биотехнология негізінде перикарпы боялған отандық күріш сортын сортын жасау» жобасы, № 0123РК00018, (2022-2024 жж.).

АР09258985 «In vitro жағдайда коммерциялық бағалы екінші реттік метаболиттерді өндіру үшін түркістандық сабынтамырдың Allochrusa gypsophioloides адвентивті тамырларының дақылдарын алу биотехнологиясын әзірлеу» (2021-2023 ж.ж.).

AP09259724 «Miscanthus x giganteusтің (алып мискантус) өнімділігін және PGPR көмегімен ауыр металдармен ластанған топырақтың фиторемедиация процесін оңтайландыру» (2020-2023 жж).

AP05131473 «Өсімдік-микробтық қауымдастықтар құрылысына негізделген ауыр металдармен ластанған топырақты фиторемедиация әдістерін құрастыру» (2018-2020 жж.);

AP05132714 «Перикарпы боялған отандық күріш сортын жасаудың физиологиялық, биохимиялық және молекулалық-генетикалық негіздері» (2018-2020 жж.).

2171/ГФ4 «Құрғақшылық жағдайында өсіру және биоэнергетикада, тамақ өнеркәсібінде және жемшөп өндірісінде пайдалану үшін тәтті құмай сорттарын өнімділігі мен төзімділігіне скринингілеу» (2015-2017 жж.).

1103/ГФ4 Түркістандық сабыншөп (Allochrusa gypsophiloides Regel) эндемик өсімдігінің генетикалық ресурсын өнеркәсіпте ұтымды қолдану үшін жойылу үстіндегі табиғи популяциясын қалпына келтірудің, гермоплазмасын сақтаудың және көбейтудің тиімді технологияларын әзірлеу (2015-2017 ж.ж.).

2172/ ГФ 4 «Қазақстанның солтүстік күріш өсіру аймақтарына бейімделген отандық сорттарды алуға қажетті жаңа мол өнімді, суыққа төзімді бастапқы күріштің формалары мен линияларын алу» (2015-2017 жж.).

2113/ ГФ4 «Отандық сорттарды алуға арналған тұзға төзімді, жоғары өнімді күріш формалары мен линияларын алудың биотехнологиясы» (2015-2017 жж.).

2168/ГФ4 «Молекулалық генетикалық және биохимиялық маркерлерді қолдана отырып, балалар мен диеталық тамақтануға арналған глютинозды күріштің отандық сорттарын жасау» (2015-2017 жж.).

0451/ГФ4 «Ауыр металдар және пестицидтермен ластанған жерлерді жақсарту технологиясын алып келу: жаңа жоғары тиімді фиторемедиант – алып мискантус (Miscanthus × giganteus) өсімдігін пайдалану» (2015–2017 жж.).

Шаруашылық келісімшарттық жобалар

BR18574022 «Жеміс дақылдарының бактериалды күйігіне қарсы микробтық препараттар» (Микробиология және вирусология ғылыми-өндірістік орталығымен, келісім бойынша, 2023–2024 жж.).

BR10264471 «»Биотехнология арқылы көбейту қиын, сирек кездесетін өсімдік түрлерін, сондай-ақ қалаларды көгалдандыру және аналық жасушалар мен плантациялар салу үшін ағаш түрлерін жеделдету» (Ботаника және фитоинтродукция институтымен шарт бойынша, 2021 ж.).

«Кентау қаласы және оған жақын орналасқан елді мекендердің қоршаған орта жағдайы мен халық денсаулығына кешенді баға беру» (ТОО «ЭКОСЕРВИС-С» келісімі бойынша, 2019–2020 жж.).

BR05236379 «Пайдалануға тиым салынған және утилизацияланбаған пестицидтердің Алматы облысы халқының генетикалық мәртебесі мен денсаулығына әсеріне кешенді бағалау» (Жалпы генетика және цитология институтымен, келісім бойынша, 2018–2020 жж.).

BR05236506 Микрокөбейту биотехнологиясын әзірлеу және клондық микрокөбейтуді қолдана отырып, клондық коллекция құру (Маңғышлақ тәжірибелік ботаникалық бағымен жасалған келісім бойынша, 2018-2020 жж.).

Алматы облысының Ақдала күріш өсіру аймағындағы түрік селекциясының күріш сорттарын экологиялық сорт сынағынан өткізу (AgroBest Kazakhstan LLC компаниясымен жасалған іскерлік келісім бойынша, 2018).

BR05236506 «Микроклональды көбею биотехнологиясын әзірлеу және клондық микрокөбею арқылы клондар жинағын құру», (Маңғышлақ эксперименттік Ботаникалық бағымен шарт бойынша, 2018-2020 жж.).

Халықаралық және отандық ұйымдармен өзара ғылыми ынтымақтастық

Халықаралық ұйымдармен өзара ғылыми ынтымақтастық

Халықаралық күріш егіншілігі ғылыми-зерттеу институты (IRRI) (Лос-Баньос, Филиппин);

Хоккайдо ауылшаруашылық зерттеу орталығы, Саппоро, Жапония.

Ян Евангелист Пуркин университеті (Усти-над-Лабем-Чек Республикасы).

Канзас мемлекеттік университеті (Канзас, АҚШ).

Памуккале университеті, екінші реттік қосылыстар зертханасы (Денизли, Түркия);

Халықаралық ғылым және технология орталығы (Мәскеу).

Ресей ғылым академиясының өсімдіктер мен микроорганизмдердің биохимия және физиология институты, Ресей (Саратов).

Ресей ғылым академиясының Сібір бөлімшесінің жалпы генетика және цитология институты (Новосибирск).

Ресей ауылшаруашылық ғылымдары академиясының Бүкілресейлік күріш зерттеу институты (Краснодар).

И.Г. Калиненко атындағы Бүкілресейлік дәнді дақылдар зерттеу институты (Зерноград).

«Приморск ауылшаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» федералды мемлекеттік бюджеттік ғылыми мекемесі (Приморск өлкесі, Уссурийск).

Петрозаводск мемлекеттік университеті (Карелия Республикасы).

Ресей Ғылым академиясының Уфа ғылыми-зерттеу орталығы «Биология институты».

Әзірбайжан Ұлттық Ғылым академиясының Ботаника институты (Баку).

Беларусь Ұлттық Ғылым академиясының Орталық ботаникалық бағы (Минск).

Ресей мемлекеттік аграрлық университеті (Мәскеу).

Отандық ұйымдармен өзара ғылыми ынтымақтастық

ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Қазақ ауыл шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты.

ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің «ҚазАгроИнновация» АҚ, Ы. Жахаев атындағы Қазақ күріш егіншілігі ғылыми-зерттеу институты.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті.

Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті.

Алматы технологиялық университеті.

Қ.И. Сәтпаев атындағы Қазақ ұлттық ғылыми-зерттеу техникалық университеті.

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті.

Ғылыми-зерттеу және оқытушылық қызмет, кадрларды даярлау:  13 бакалавр, 7 магистр және 7 PhD докторанты дайындалды.

Бакалаврларды дайындау:

2022 – Садыкова Нургул. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 – «Биотехнология».  Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Күріш селекциясында мутагендерді қолданудың тиімділігі». Ғылыми жетекші: б.ғ.к.  Усенбеков Б.Н. 2022 ж;

2022 – Мырзахан А., Абилхаер З., Эбдихалык А. КазНУ Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 – «Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: “Мискантус sp.биоэнергетикалық өсімділігі мен физиологиялық көрсеткіштеріне аур металддардың әсерін зерттеу” Ғылыми жетекші: б.ғ.д.  Нуржанова А.А.

2020 – Нүсіпақын Дина. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 – «Биотехнология».  Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Төменгі оң температураның күріштің шаруашылық-құнды белгілеріне әсері». Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Усенбеков Б.Н.

2020 – Шолан Асланбек Әбдірахманұлы. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 – «Биотехнология».  Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Тұзданудың әртүрлі типінің күріш сорттарына әсер ету ерекшеліктері». Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Усенбеков Б.Н.

2020 – Русланов Серікбек Русланұлы. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 – «Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Химиялық мутагендерді күріш селекциясында қолдану». Ғылыми жетекші: б.ғ.к.  Усенбеков Б.Н.

2020 – Әбдіханова Мадина Сермағамбетқызы. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100–«Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Қазақстан

Республикасындағы кілегейлі күріш селекциясы». Ғылыми жетекші: б.ғ.к.  Усенбеков Б.Н.

2019 – Медиум С.Е. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 –

«Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Қазақстан Республикасындағы перикарпы боялған қара күріш генотиптерінің тұздануға  төзімділік ерекшеліктері». Ғылыми жетекші: б.ғ.к.  Усенбеков Б.Н.

2019 – Арыстанбекова Ф.Е. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 –

«Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы:: «Қазақстан Республикасындағы перикарпы боялған қызыл күріш генотиптерінің тұзға төзімділік ерекшеліктері». Ғылыми жетекші: б.ғ.к.  Усенбеков Б.Н.

2018 – Нұралы Б.К. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 –

«Биотехнология. Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Отандық сорттардың селекциясында пайдалануға перспективті суыққа төзімді күріш генотиптерінің скринингі» Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Усенбеков Б.Н.

2018 –  Тлепбергенова Н.Т.    Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 –

«Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Күріш тозаңының дақылындағы экспериментальдық морфогенез».  Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Усенбеков Б.Н.

2017–Кошаева Г.А. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 – «Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Күріш генотиптерінің тұзға төзімділік ерекшеліктері» Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Усенбеков Б.Н.

2016 – Аипова Г.А. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық 5B070100 –

«Биотехнология». Дипломдық жұмыс тақырыбы: «Жай лиланың (Syringa vulgaris) микроклондық көбею ерекшеліктері». Ғылыми жетекшісі: б.ғ.к. Ережепов А.Е, б.ғ.к.  Мурсалиева В.К.

2016 – Катыгулова М.Б. КазГосЖенПУ, специальность 5В011300-«Биология», Тема дипломной работы «Получение и характеристика каллусной культуры полыни казахской Artemisia kasakorum Krasch. Pavlov» Научный руководитель: кбн. Мурсалиева В.К.

 

 

Магистранттарды дайындау:

2023 – Сәрсенбек Балауса Тұрсынбекқызы. КазНУ им. аль-Фараби,  специальность 050701-«Биотехнология». Тема дипломной работы «Изучение регенерационной способности реликтового эндемика Incarvillea niedzwedzkia semiretschenskia в условиях in vitro и in vivo». Научный руководитель: кбн. Мурсалиева В.К.

2017 –  Мұха­межан А.М. Қ.И. Сәтпаев атындағы ҚазҰТУ, 6M070100-«Биотехнология» мамандығы. Магистрлік диссертация: «Күріштің гаплоидты биотехнологиясы (Oryza sativa L.).» Ғылыми жетекшісі: б.ғ.к. Үсенбеков Б.Н. 2017 ж.

2017 – Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық  050701-«Биотехнология». Магистрлік диссертация тақырыбы: «Ксенобиотиктермен ластанған топырақты Miscanthus × giganteus өсімдігі арқылы фиторемедиациялау». Ғылыми жетекші: б.ғ.д. Нуржанова А.А.

2016 – Ораз Сандугаш. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық  05070100-«Биотехнология». Магистрлік диссертация тақырыбы: «Тұздануға төзімді арпа үшін бастапқы сызықтарды ерте диагностикалау және құру». Ғылыми жетекші: б.ғ.д. Нуржанова А.А.

2016 – Зинолла А.З.     ҚазҰАУ, 6M070100- «Биотехнология» мамандығы. Магистрлік диссертация: «Рододендронның (Rhododendron) жоғары сәндік сорттарын микроклондық көбейту үшін өсіру жағдайларын оңтайландыру» Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Мурсалиева В.К. 2016;

2016 –  КазНАУ, специальность 6М070100 — «Биотехнология», Зинолла А.З. Тема дисерта-ционой работы: «Оптимизация условий культивирования для микроклонального размножения высокодекоративных сортов рододендрона (Rhododendron) Ғылыми жетекші: б.ғ.к. Мурсалиева В.К.

2015 – Сейсенбай Ш.Т. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мамандық «Биология». Магистрлік диссертация тақырыбы: «Хлорорганикалық пести­цидт­ермен ластан­ған топырақтың ризосфералық ремедиациясы». Ғылыми жетекші: б.ғ.д. Нуржанова А.А.

PhD докторанттардың диссертация қорғауы:

2024 – Беркімбай Хорлан Әдешқызы. «Ақдала алқабы жағдайындағы перикарпы боялған күріш генотиптерінің биологиялық ерекшеліктері» тақырыбындағы. 6D080100 – «Агрономия» мамандығы. Ғылыми жетекшісі: б.ғ.к. Үсенбеков Б.Н.

2022 – Байсеитова Гулназ Абдуманаповна. «Қазақстанның оңтүстік-шығыс аймағында құмай сұрыптарының өнімділігі мен биологиялық ерекшеліктерін зерттеу» тақырыбындағы 6D080100 – «Агрономия» мамандығы. Ғылыми жетекшісі: б.ғ.д. Сарсенбаев Б.А

2022 – Мамирова Айгерим Аманжоловна. «Хлорорганикалық пестицидтермен ластанған топырақты екінші буын биоотындық өсімдіктер арқылы қалпына келтіру және биомассаны каскадты қолдану» тақырыбы, 6D070100 – Биотехнология мамандығы. Ғылыми жетекші: б.ғ.д. Нуржанова А.А.

2019 – Казкеев Даурен Табылтаевич. «Перикарпы боялған күріш селекциясына қажетті бастапқы материалдарды алу» тақырыбында. 6D080100- Агрономия мамандығы Ғылыми жетекші: б.ғ.д. К.Ж.Жамбакин.

2019 –    Батаева Дариға Серікқызы. «Күріштің тұзға төзімділік әдістерін оқу үдерісінде пайдалану арқылы болашақ мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру» тақырыбында, 6D011300-Биология мамандығы. Ғылыми жетекшісі: б.ғ.к. Үсенбеков Б.Н.

2018 –    Жанбырбаев Елдос Алмабекович. «Отандық сорт шығаруға қажетті солтүстік аймақтарға бейімделген күріштің суыққа төзімді формалары мен линияларын алу» тақырыбында, 6D080100-Агрономия мамандығы Ғылыми жетекшісі: б.ғ.д. Сарсенбаев Б.А

2017 – Сартбаева Иннабат Абибуллакызы. «Селекцияда қолдану үшін глютинозды күріштің перспективті линияларын шығару биотехнологиясы» тақырыбында 6D060700- Биология мамандығы. Ғылыми жетекшісі: б.ғ.к. Үсенбеков Б.Н.

 

 

Зертхана қызметкерлерінің шетелдік тағылымдамалары

2025 – Muğla Stkı Koçman University, Faculty of Science.

2020-2025. – Ресей ғылым академиясының Өсімдіктер мен микроорганизмдердің биохимиясы және физиологиясы институты, Саратов, РФ.

2017-2023. – Jan Evangelista Purkyne University. Usti nad Labem Chek republic.

2016 – Халықаралық күріш ғылыми-зерттеу институты (IRRI), Лос-Баньос, Филиппиндер.

2016 – Hokkaido Agricultural Research Center. Sapporo, Япония.

2016 – ФБГНУ «Күріш ғылыми-зерттеу бүкілресейлік институты» РАСХН,

Краснодар, РФ.

2016 – Памуккале университеті, Денизли, Түркия.

2016 – Rice Quality Research Unit, Division of Rice Research Institute of Crop Scienc, NARO, Japan.

Құрметті ғылыми атақтары

2018 – б.ғ.к. Усенбеков Б.Н. ҚР Білім және ғылым министрлігінің қауымдастырылған профессор атағын бекіту

2014 – б.ғ.д. Нуржанова А.А. ҚР Білім және ғылым министрлігінің профессоры атағын бекіту.

Марапаттаулар

2024 – б.ғ.к. Усенбеков Б.Н. «Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен марапатталған.

2023 – а.ғ.қ. Нұрмағанбетова Әсия «Ғылым және білім министрі алғысы» дипломымен марапатталды

2023 – ғ.қ. Жұмашева Ж.Е. «Ғылым және білім министрінің алғысы» дипломымен марапатталған.

2023 – б.ғ.к. Мурсалиева В.К. «Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен марапатталған/

2022 – б.ғ.д. профессор А.А. Нұржанова «Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен марапатталған

2018 – б.ғ.д. профессор А.А. Нұржанова «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған.

2015 – б.ғ.к. Мурсалиева В.К. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің құрмет грамотасымен марапатталған

2015 – б.ғ.д. Нұржановаға А.А. Невада-Семей медалімен марапатталған

2014 – б.ғ.д.  Нұржановаға А.А. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым

министрлігінің құрмет грамотасымен марапатталған

Негізгі басылымдары

2015-2025 жылдар аралығында зертхана қызметкерлері 51 мақала жариялады, 2 монография, 4 әдістемелік нұсқаулық шығарды және Қазақстан Республикасының 15 патентін алды.

Монографии

Нуржанова А., Джансугурова Л.Б., Жапбасов Р.Ж., Всеволодов Э.Б., Жубанова А.А. и др. Алматы облысындағы ескірген пестицидтердің кадастры (Талғар ауданы мысалында) – Алматы: Казах университет, 2022 – 116 б.

Усенбеков Б.Н., Сарсенбаев Б.А., Жамбакин К.Ж., Мухамбетжанов С.К., Амирова А.К. және басқалар. «Қазақстандағы күріштің физиологиялық, биохимиялық, генетикалық, селекциялық және биотехнологиялық зерттеулері».  Алматы: «Тоганай Т». 2024. 520 б.

 

Әдістемелік ұсыныстар

Мурсалиева В.К., Маммадов Р., Сарсенбек Б.Т., Алгазы А.Т., Муханов Т.М. Аққаңбақ түсті бозтікен (жерсабын) Allochrusa gуpsophiloides (Regel) Schischk in vitro жағдайында өсіру. Ғылыми-әдістемелік ұсыныстар. Quick Print: Алматы, 2023. – 40 б.

Мурсалиева В.К., Нам С.В., Кожебаева Ж.С., Муханов Т.М., Иманбаева А.А. Маңғышлақ тәжірибелік ботаникалық бағының сирек кездесетін түрлері мен коллекциялық өсімдіктерін микрокөбейту. Ғылыми және әдістемелік ұсыныстар. Алматы, 2020. – 50 с.

Nurzhanova A.A., Dzhansugurova L.B., Dzhangalina E.D., Shadenova E.A., Mamirova A.A., Mit N.V., Amirgalieva A.S., Begmanova M.O., Tolebaeva A.D., Khamdieva O.Kh., et al.

Мурсалиева В.К., Кожебаева Ж.С., Нам С.В., Рахимбаев И. Аққаңбақ түсті бозтікен (жерсабын): көбею әдістері. Ғылыми-танымдық брошюра. – Алматы, 2017. – 25 б.

Мурсалиева В.К., Сатыбалдиева Д.Н., Рахимбаев И.Р. Крокустың микроклонды көбеюі: әдістемелік ұсыныс. — Алматы: ЖК Волкова, 2015, — 24 б.

Мақалалар

2025

Nurzhanova A., Boulygina E., Sungurtseva I., Mamirova A., Berzhanova R., Muratova A. Mis-canthus × giganteus Rhizobacterial Community Responses to Zn and Oil Sludge Co-Contamination // Agronomy. 2025. Vol. 15. Is. 9.  P. 2232.

Nurzhanova A., Pidlisnyuk V., Nurmagambetova A., Zhumasheva Z., Naizabayeva L., Mamirova A. Biochar as a Tool to Optimise Miscanthus sinensis Resilience and Phytoremediation Ef-ficiency: Case Study of Contamination by Mixture of Ni and 4.4′-DDE // Environmental Chemistry and Ecotoxicology. 2025. Vol. 7.  P. 802–818.

2024

Amirova А., Usenbekov B. *, Berkimbay Kh., Mynbayeva D., Atabayeva S., Baiseitova G., Meldebekova A., Zhunusbayeva Zh., Kenzhebayeva S. and Mukhambetzhanov S.. Selec-tion of rice breeding lines for resistance to biotic and abiotic stresses // Brazilian Journal of Biology, — 2024. —  Vol. 84, e282495.

Usenbekov B., Amirova А., Zeinalov Z., Meldebekova A., Mynbayeva D., Berkimbay Kh. and Kurbangaliyeva T.  Creation of rice doubled haploids with low amylose content using in vitro anther culture // Brazilian Journal of Biology,  2024.  Vol. 84, e284946.

Mynbayeva Dana, Amirova Aigul, Usenbekov Bakdaulet, Dubina Elena, Sartbayeva Innabat, Zhunusbayeva Zhazira, Yrgynbayeva Shynar, Askhat Kuatbayev and Zeinalov Zeinal. En-hancing Rice Blast Resistance through Gene Pyramiding and Marker-Assisted Selection: Implications for Sustainable Agriculture and Environmental Impact Development of Rice Lines by Pyramiding of Major Blast Resistance Genes. ES Energy Environ., 2024, 26, 1349.

Nurzhanova, A.A, Pidlisnyuk, V.V., Nurmagambetova, A.S., Zhumasheva, Z., Mamirova, A.A. Novel Phyto Plant of POP-Pesticides: Energy Crop Miscanthus sinensis. Experimental Biol-ogy 2024, 99, 140–152.

Nurzhanova, A.A.; Mamirova, A.; Mursaliyeva, V.; Nurmagambetova, A.S.; Zhumasheva, Z.; Turdiyev, T.; Kushnarenko, S.; Ismailova, E. In Vitro Approbation of Microbial Preparations to Shield Fruit Crops from Fire Blight: Physio-Biochemical Parameters. Plants 2024, 13, 1431.

Усенбеков Б.Н., Мухамбетжанов С.К., Мынбаева Д., Aмирова A.K.,.Беркимбай Х.А, Оспанова A.,  Турганова Ч. Кешкі ұрпақтардағы қаптал қабығы түрлі түсті күріш генотиптерінің өнімділік құрылымы // Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты» Қазақстан ұлттық аграрлық зерттеу университеті.2024. №1. С.46-56

Усенбеков Б.Н., Мухамбетжанов С.К.,  Мынбаева Д., Aмирова A.K., Беркімбай Х.Ә., Оспанова A., Турганова Ч.  Rice (Oryza sativa l.) androgenesis in vitro. // Қазақ Ұлттық Университеті әл-Фараби атындағы Хабаршысы.  2024. № 1. С.4-11.

2023

Muratova A., Golubev S., Romanova V., Nurzhanova А. Effect of Heavy-Metal-Resistant PGPR Inoculants on Growth, Rhizosphere Microbiome and Remediation Potential of Miscanthus × giganteus in Zinc-Contaminated Soil. // Microorganisms. – 2023. – Vol. 11.– P. 1516.

Nurzhanova A., Pidlisnyuk V., Berzhanova R., Nurmagambetova A., Terletskaya N., Omirbekova N., Berkinbayev G., Mamirova A. PGPR‑driven phytoremediation and physi-obiochemical response of Miscanthus × giganteus to stress induced by the trace elements // Environmental Science and Pollution Research. – 2023.https://doi.org/10.1007/s11356-023-29031.

Nurzhanova A., Pidlisnyuk V.,  Berzhanova R.,  Muratova A., Erickson L., Mamirova  A. Im-proving Miscanthus x giganteus phytoremediation efficiency and adaptability to trace ele-ments by application of PGPRs // International Phytotechnology Conference 23 — 26 May 2023. Hosted by International Phytotechnology Society and the US Dept of Energy- Ar-gonne National Laboratory Chicago, Illinois, United States – P.85

Baiseitova G., Berkimbay Kh., Mynbayeva D., Nussupova A., Amirova A.K., Usenbekov B., Kulakhmetova Zh., Yernazarova G., Yussayeva D., Kazkeyev D., Mukhambetzhanov S. Heritability and amylose content in hybrid lines of late-generation rice with colored pericarp // Brazilian Journal of Biology, 2023, vol. 83, e280919; рр. 1-7,

Mursaliyeva V.K., Sarsenbek, B.T.; Dzhakibaeva, G.T.; Mukhanov, T.M.; Mammadov, R. Total Content of Saponins, Phenols and Flavonoids and Antioxidant and Antimicrobial Activity of In Vitro Culture of Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk Compared to Wild Plants // Plants, 2023, 12 (20). 20, 3521

Mursaliyeva V., Algazy A., Satybaldiyeva D., Mukhanov T. Obtaining of adventitious roots cul-ture of Allochrusa gypsophiloides: saponins-bearing endemic rare species. Plant Biotechnol Rep, 2023, 17(3), 421-425.

Мурсалиева В.К., Муханов Т.М., Гемеджиева Н.Г., Ескалиева Б.К. Түркістан сабынды тамыры Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk, Қазақстанның оңтүстігінде өсетін өсімдіктің экстрактілерінің фитохимиялық талдауы және биологиялық белсенділігі // Өсімдік шикізаты химиясы, 2023, №3, б.183-191.

Mursaliyeva V., Sarsenbek B., Mukhanov T., & Imanbayeva, A. Conservation in Tissue Culture of Malacocarpus crithmifolius (Retz.) Fisch. & C.A.Mey. — Relict Species from Mangyshlak // Natural Products and Biotechnology, 2023, 3(1), 9–15.

Мурсалиева В.К., Алгазы А.Т., Сатыбалдиева Д.Н., Муханов Т.М. In vitro мәдениеті арқылы түркістан сабынды тамыры Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk-тің адвентивтік тамырлары // Қазақ Ұлттық Университеті хабаршысы. Биологиялық серия, 2023, 1(94), б. 25-39.

Мурсалиева В.К., Сәрсенбек Б.Т., Алгазы А.Т., Турашева С.К., Муханов Т.М., Мурзатаева Т.Ш., Ситпаева Г.Т. In vitro енгізу және реликт эндемигі Niedzwedzkia semiretschenskia B. Fedtsch-тің регенерациялық қабілеті // Қарағанды университеті хабаршысы. «Биология. Медицина. География» сериясы, 2023, 3(111), б. 115-124.

Мынбаева Д.О., Усенбеков Б.Н., Амирова А.К., Жунусбаева Ж.К. Күріштің пирикуляриозы және күресу әдістері // Қарағанды университеті хабаршысы. «Биология. Медицина. География» сериясы, 2023, №1 (109), б. 98-109.

Mamirova A., Pidlisnyuk V., Hrabak P., Shapoval P., Nurzhanova A. Biochar-supported phy-toremediation of dredged sediments contaminated by HCH isomers and trace elements us-ing Paulownia tomentosa. Sustainability, 2024, 16: 9080

2022

Sailaukhanuly Y, Nurzhanov Ch., Nurzhanova A., Carlsen L. Evaluation of the potential cancer risk of obsolete organochlorine pesticides in abandoned storehouses throughout the Almaty oblast, Ka-zakhstan // Int.J. Human and ecological risk assessment. – 2022. – Vol.28, Is.10. – P.1213-1227.

Mursalıyeva, V., Algasy, A., Mukhanov, T., Mammadov, R. & Gemejiyeva, N. Quantitative De-termination of Metabolites of Turkestan Soaproot (Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk.) Grown in Kazakhstan. International Journal of Nature and Life Sciences, 2022, 6 (2), 129-141.

Nurzhanova A., Muratova A., Berzhanova R., Pidlisnyuk V., Nurmagambetova A., Mamirova A.

Rhizosphere microorganisms: increasing phytotechnology productivity and efficiency – a review // Reports of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. – 2022. – V.3. – P.34-58. (Eng) Doi.10.32014/2518-1483_2022_3_34-58

Muratova A., Lyubun Y., Sungurtseva I., Turkovskaya O., Nurzhanova A. Physiological and bi-ochemical characteristic of Miscanthus × giganteus grown in heavy metal – oil sludge co-contaminated soil //Journal of Environmental Sciences. – 2022. – Vol.115. – P. 114-125.

 2021

Nurzhanova A., Mukasheva T., Berzhanova R., Kalugin S., Omirbekova A., Mikolasch A. Opti-mization of microbial assisted phytoremediation of soils contaminated with pesticides // Int. J. Phytoremediation. Taylor & Francis, 2021.Vol. 23 (5): 482–491.

Nurzhanova A., Mamirova A., Trögl J., Nebeská D., Pidlisnyuk V.V. Plant–Microbe Associa-tions in Phytoremediation // Phytotechnology with Biomass Production: Sustainable Man-agement of Contaminated Sites / ed. Erickson L.E., Pidlisnyuk V.V. CRC press Taylor & Francis Group, — 2021. — P. 123–140

Mamirova, A., Pidlisnyuk, V., Amirbekov, A., Ševců, A., & Nurzhanova, A. (2021). Phytore-mediation potential of Miscanthus sinensis And. in organochlorine pesticides contaminated soil amended by Tween 20 and Activated carbon. // Environmental Science and Pollution Research. — 2021. – Vol. 28, Is. 13. – P. 16092–16106.

2020

Mursaliyeva V., Imanbayeva A., Parkhatova R. Seed germination of Allochrusa gypsophiloides (Caryophyllaceae), an endemic species from Central Asia and Kazakhstan. Seed Science and Technology, 2020, 48(2):289-295.

Mursaliyeva V., Imanbayeva A. Micropropagation of Turkestan Soap Root Allochrusa gyp-sophiloides – natural source of saponins. International Journal of Secondary metabolite, 2020, 7(1):1-7.

Pidlisnyuk, V., Mamirova, A., Pranaw, K., Shapoval, P. Y., Trögl, J., Nurzhanova, A. Potential role of plant growth-promoting bacteria in Miscanthus × giganteus phytotechnology applied to the trace elements contaminated soils. // International Biodeterioration & Biodegradation. — 2020. – Vol. 155. — P. 105103.

Tarla D.N., Erickson L.E., Hettiarachchi G.M., Amadi S.I., Galkaduwa M., Davis L.C, Nurzhanova A, Pidlisnyuk V. Phytoremediation and Bioremediation of Pesticide-Contaminated Soil // J.Appl. Sci. – 2020. – Vol. 10 (4) – P.1217 -13333.

2019

Nurzhanova A.,   Pidlisnyuk V,  Abit K.,  Nurzhanov Ch.,  Kenessov B.,  Stefanovska  T., Erickson L. Comparative assessment of using Miscanthus × giganteus for remediation of soils contaminated by heavy metals: a case of military and mining sites // Environmental Science and Pollution Re-search. – 2019. – Vol. 26. – Р. 13320- 13333.

Mamirova A.A., Nurzhanova A.A., Pidlisnyuk V.V. POP pesticides and reclamation methods (review). Reports of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. – 2019. – V.6(328). – P.21-34.

Муратова А.Ю., Любунь Е.В., Сунгурцева И.Ю., Нуржанова А.А., Турковская О.В. Физиолого-биохимиялық реакциялар Miscanthus × giganteus өсімдігінің топырақтағы ауыр металдармен ластануға қарсы // Экобиотехнология, 2019, Т. 2, №4, б. 482-493.

 

 

2018

Batayeva D., B. Labaco, Changrong Ye, X. Li, B. Usenbekov, A.Rysbekova. Genome-wide associa-tion study of seedling stage salinity tolerance in temperate japonica rice germplasm // BMC Ge-netics. — 2018. — 19:2.

Сартбаева И.А., Усенбеков Б.Н., Рысбекова А.Б., Мухина Ж.М., Казкеев Д.Т., Жамбакин К.Ж., Жанбырбаев Е.А., Беркимбай Х.А., Ахметова Д.Ш., Мелдебекова А.А. Глютинозды күрішті селекциялау үшін дигаплоидты сызықтарды алу // Биотехнология (Bio-tekhnologiya), 2018, Т. 34, №2, б. 26-36.

Gulnaz Baiseitova, Batyrbek Sarsenbayev, Erlan Kirshibayev and Madiar Kamunur Influence of salinity (NaCl) on the photosynthetic pigments content of some sweet sorghum varieties // BIO Web of Conferences 11, 00003 (2018) Prospects of Development and Challenges of Modern Botany — Р. 1-4.

Мурсалиева В.К., Нам С.В., Иманбаева А.А. In vitro енгізу арқылы түкті павловния Paulownia tomentosa // «Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты».  2018.  №3 (79).  C. 174-179

2017

Мурсалиева В.К., Нам С.В., Кожебаева Ж.С., Муханов Т.М. Аққаңбақ түсті аллохруза Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk. тұқымдарының өнгіштігіне салқын стратификация және гибберелл қышқылының әсері //Ізденістер, нәтижелер – исследования, результаты.  2017.  №4.  С. 11-17.

Rysbekova А.B., D.Т. Каzkeyev, B.N.Usenbekov, Zh.М. Мukhina, Е.А. Zhanbyrbaev, I.А. Sartbaeva, К.Zh. Zhambakin, Kh.А. Berkimbay, D.S. Batayeva. Prebreeding selection of rice with colored pericarp based on genotyping Rc and Pb genes // Russian Journal of Ge-netics. – 2017. – Vol. 53, №. 1. – P. 49-58.

Zhanbyrbayev Ye.A., A.B. Rysbekova, B.N. Usenbekov, D.T. Kazkeyev, B.A. Sarsenbayev, G.L. Zelensky. Physiological and molecular-genetic evaluation of rice breeding resources on cold tolerance for creating new varieties for the northern zone of rice cultivation // Online Journal of Biological Sciences. – 2017.   http://thescipub.com/PDF/ojbsci.2017.240.250.pdf.

Рысбекова А.Б., Д.Т. Казкеев, Б.Н.Усенбеков, Ж.М. Мухина, Е.А. Жанбырбаев, И.А. Сартбаева, К.Ж. Жамбакин, Х.А. Беркимбай, Д.С. Батаева. Қаптал қабығы түрлі түсті күріштің алдын ала селекциялық материалын Rc және Pb гендері бойынша генотиптеу негізінде іріктеу // Генетика, 2017, Т. 53, №1, б. 43-53.

Батаева Д.С., Б.Н. Усенбеков, А.Б. Рысбекова, Ж.М. Мухина, Д.Т. Казкеев, Е.А. Жанбырбаев, И.А. Сартбаева, С.В. Гаркуша, С.А. Волкова. Қазақстан Республикасында тұзға төзімді күріш сорттарын селекциялау үшін бастапқы материалды бағалау және іріктеу // Ауыл шаруашылығы биологиясы, 2017, Т. 52, №3, б. 544-552.

Sartbayeva I.A., Usenbekov B., Rysbekova A., Kazkeev D., Zhanbyrbayev E., Batayeva D., Berkimbay H., Zhambakin K., Matsuba Sh., Umemoto T. Haplotype Analysis of Wx and Alk Genes and Amylopectin Chain-Length Distribution among Kazakhstan Glutinous Rice Lines // Japan A  gricultural research Quaterly (JARQ). – Vol. 51, №2. – 2017. – P. 147-153.

Жанбырбаев Е.А., Б.А. Сарсенбаев, А.Б. Рысбекова, Д.Т. Казкеев, А. Мухамежан, Б.Н. Усенбеков, И.А. Сартбаева, Б.Б. Анапияев. Суыққа төзімділікті селекциялауда күріште гаплоидты биотехнологияны қолдану // Қазақстан Ғылым Академиясы хабаршысы. Аграрлық ғылымдар сериясы, 2017, №2 (38), б. 40-47.

Жанбырбаев Е.А., А.Б. Рысбекова, Б.Н. Усенбеков, Б.А. Сарсенбаев. Төмен оң температураның күріш үлгілеріндегі жалпы фосфор мен бос пролин мөлшеріне әсері // Қазақстан Ғылым Академиясы хабаршысы. Аграрлық ғылымдар сериясы, 2017, №5 (41), б. 53-57.

.Nurzhanova A., Pidlisnyuk V., Kenessov B., Sailaukhanuly Y., Trogl J., Aligulova R., Kalugin S., Nurmagambetova A., Abit K. Phytoremediation of soil contaminated with organochlo-ride pesticides using miscanthus // Communications in Applied Biological Sciences Gent University. – 2017. – Vol. 22. – Р. 132- 139

2016

Sailaukhanuly Y., Carlsen L., Tulegenov A., Nurzhanova А., Kenessov В., Kamys¬bayev D.. Dis-tribution and risk assessment of selected organochlorine pesticides in Kyzyl Kairat village from Kazakhstan // Environ Monit Assess. – 2016. – Vol. 188. – Р. 358 — 361.

Satybaldiyeva D.N., Mursaliyeva V.K., Mammadov R., Zayadan B.K. Phenolic profiles and brine shrimp cytotoxicity of the ethanolic extract from the aerial part of Crocus alatavicus L. // Inter. J. of Biology and Chemistry (KazNU). – 2016. — Vol.9, N.1. — P..38-41.

Мурсалиева В.К., Кожебаева Ж.С., Рахимбаев И.Р., Гемеджиева Н.Г. Түркістан сабынды тамыры Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk-дегі сапониндердің сапалық және сандық талдауы // Қазақ Ұлттық Университеті әл-Фараби атындағы Хабаршысы. Биологиялық серия, 2016, №3(68), б. 114–123.

2015

Satybaldiyeva D., Mursaliyeva V., Rakhimbayev I., Zayadan B., Mammadov R. Preliminary Phytochemical Analysis and Antioxidant, Antibacterial Activities of Crocus alatavicus from Kazakhstan // Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca (Romania). — 2015. — Vol.43(2). — P.343-348.

Satybaldiyeva D., Mursaliyeva V., Rakhimbayev I., Zayadan B., Mammadov R. Preliminary Phytochemical Analysis and Antioxidant, Antibacterial Activities of Crocus alatavicus from Kazakhstan // Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca (Romania). — 2015. — Vol.43(2). — P.343-348.

Патенттер

ҚР селекциялық жетістіктерінің патенттері:

№532 «Күріштің Мадина сорты» селекциялық жетістігінің патенті. ҚР селекциялық жетістіктерінің мемлекеттік реестрінде тіркелген. 17.03.2015 ж.

№533 «Күріштің Бақанас сорты» селекциялық жетістігінің патенті. ҚР селекциялық жетістіктерінің мемлекеттік реестрінде тіркелген. 17.03.2015 ж.

ҚР пайдалы модельге арналған патенті:

2023 – Ауыр металдармен ластанған топырақты фиторемедиациялау әдісі. 2023 жылғы 20 сәуірдегі № 8240 тіркеу.

2022 – Аққаңбақ түсті бозтікен (жерсабын) Allochrus gypsophiloides адвентитивті тамырларының in vitro культурасын алу әдісі. 2022 жылғы 22 қазандағы № 7649.

2021 – Перикарпы боялған күріш тозаңдары культурасында жасыл регенерацияланған өсімдіктерді алудың гаплоидты биотехнологиялық әдісі. 2021 жылғы 2 сәуірдегі № 596213.

2019 – Malacocarpus crithmifolius өсімдігінің in vitro қалпына келтірілген өсімдіктерін алу әдісі.» Тіркеу. 2019 жылғы 12 сәуірдегі № 2019/0331.2.

2017 – Аққаңбақ түсті бозтікен (жерсабын) Allochrusa gypsophiloides өсімдігінің тұқым өнгіштігін арттыру әдісі, 2017 жылдың 31 қазаны. Тіркеу нөмірі 2969.

2016 – Miscanthus x giganteus өсімдігінің in vitro көбею әдісі. 2016 жылдың 1 сәуірі. Тіркеу нөмірі 2016/01992.

2016 – Аққаңбақ түсті бозтікен (жерсабын) Allochrusa gypsophiloides өсімдігінің in vitro көбею әдісі, 2016 жылдың 26 желтоқсаны. Тіркеу нөмірі 2274.

2015 – Aлатау крокусы баданасының микротүйнектерін in vitro өсіру әдісі, 2015 жылдың 15 желтоқсаны. Тіркеу нөмірі 1643.

ҚР инновациялық патенттері:

2015 – № 2969 «Жедел дайындалатын ботқаларға арналған байытылған глютинозды күріш жармасын алу әдісі» инновациялық патенті. Қазақстан Республикасының өнертабыстар мемлекеттік тізілімінде 2015 жылдың 17 наурызында тіркелген.

2015– № 30724 «Қант құмайы шырыны қосып байытылған «Бал Нан» нанын дайындау әдісі» инновациялық патенті. 2015 жылдың 5 қаңтары.

2015– № 29926 «Қант құмай сабағы шырынымен байытылған, тез дайындалатын ботқаларға арналған глютинозды күріштен жарма алу әдісі» инновациялық патенті. Қазақстан Республикасының өнертабыстар мемлекеттік тізілімінде 2015 жылдың 19 мамырында тіркелген.

2015– № 30735 «Қант құмайын қосып алкогольсіз сусын алу әдісі» инновациялық патенті 2015 жылғы 5 қаңтар.

Селекциялық жетістіктер

2023 жылы Қызылорда облысында аудандастыру үшін перикарпы боялған, ұзын дәнді, кілегейлі күріштің «Алмавита» сорты мемлекеттік сорт сынағына ұсынылды.

2020 жылы ӨББИ және Ы. Жахаев атындағы Қазақ күріш егіншілігі ғылыми-зерттеу институтының селекционерлерімен бірлесіп жасалған ұзын дәнді күріштің «Фатима» сорты аудандастырылды.

2017 жылы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2017 жылғы 20 қаңтардағы №22 бұйрығымен Қызылорда облысы бойынша алғашқы Казветта кілегейлі күріш сорты аудандастырылды.

Қызметтер

Кадрларды дайындау – тағылымдамалар мен практикалық сабақтар, сондай-ақ биология мамандығы бойынша оқитын студенттерге арналған қорытынды дипломдық жұмыстар.

Кадрлардың біліктілігін арттыру және тағылымдамалар – микрокөбейту әдістері мен сығындылардың антиоксиданттық белсенділігін бағалау әдістері бойынша екі апталық оқыту сабақтары (DPPH, FRAP, CUPRAC).

Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар – әртүрлі сынақ жүйелерінде (in vitro өсіру, биоанализдер, тұқымдар, микроқалемшелер, жасыл қалемшелер және т.б.) жаңа дәрілік заттардың және/немесе қосылыстардың биологиялық (өсуді реттейтін, антиоксиданттық, цитотоксикалық) белсенділігін кешенді бағалау бойынша зерттеулер жүргізу.

Жылыжай кешендері, питомниктер және гүл фермалары үшін

— көбеюі қиын және сирек кездесетін дәрілік, тағамдық және сәндік құнды өсімдік түрлеріне арналған клондық микрокөбейту технологияларын әзірлеу;

— жылдың кез келген уақытында тұтынушының сұранысы бойынша сорттық материалды (раушандар, қылқан жапырақтылар, павловния, итмұрын және т.б.) көбейту: өнімдер – in vitro микроклондар, контейнерлік өсіру, екі жылдық өз тамыры бар көшеттер.

Имидждік өнімдер

Басылымдар: Пестицидтермен және ауыр металдармен ластанған топырақтар үшін өсімдіктерге төзімділіктің физиологиялық және биохимиялық негіздері және фиторемедиация технологиясы бойынша монографиялар; эндемикалық өсімдік түрлерін микрокөбейту және Аққаңбақ түсті бозтікен (жерсабын) Allochrusa gуpsophilioides (Regel) Schischk-ті in vitro жағдайында өсіру бойынша ғылыми және әдістемелік ұсыныстар.

Қант құмайы сабақтарынан, шырын прототиптерінен және биоэтанолдан шырын алу биотехнологиясы.

Глютинозды және амилозды күріш сорттары мен линияларының тұқымдары.

Фиторемедиация процесін мақсатты басқару үшін Miscanthus x giganteus биоэнергетикалық өсімдігінің биомасса өнімділігін арттыруға арналған PGPR негізіндегі биопрепараттар.

Карбонизация арқылы алынған Miscanthus x giganteus сабақтарынан алынған биокөмірдің беткі ауданы 672 м²g^−1, тесік өлшемі 0.85 нм, ылғалдылығы 4.5%, ұшпа заттардың мөлшері 13.8%, күл мөлшері 9.9%, рН 9,98 және электр өткізгіштігі 553 мС м⁻¹.

Miscanthus x giganteus биоэнергетикалық өсімдігінің екінші ұрпақтағы тамырсабағы.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Биопрепараттар Miscanthus x giganteus биоэнергетикалық өсімдігінің биомасса өнімділігін арттыру үшін қолданылатын таңдалған перспективалы PGPR штамдарына негізделген фиторемедиация процесін мақсатты басқаруға арналған.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Биокөмір алдын-ала анықталған пиролиз режимін (6000°C, қоректендіру жылдамдығы 2,1 кг/сағ, қыздыру жылдамдығы 5°C/мин және аргон атмосферасында 1 сағат ұстау уақыты) қолдана отырып, Miscanthus x giganteus сабақтарын көміртекпен өңдеу арқылы алынды.

Биокөмір биомассаны арттырады, өсімдіктің металдарды фитостабилизациялау әлеуетін арттырады және өсімдіктер үшін POP пестицидтерінің биожетімділігін төмендетеді. Оны топырақты көміртекпен байыту үшін биотыңайтқыш ретінде және су жүйелерінде сорбент ретінде пайдалануға болады.

 

 

 

 

 

 

 

Зертхана қызметкерлерінің шетелдік тағылымдамалары